Vahdet-i Şuhud (4)

İMAM RABBÂNÎ’NİN ŞUHUDÎ TEVHİD TEORİSİ
VE İBN ARABÎ’NİN VÜCUDÎ TEVHİD’İNİ REDDİ

Gerek İslâm dininin gerekse kendisine kadar gelmiş olan tasavvuf akımının tevhid akîdesine aykırı olduğu iddiasıyla İbn Arabî’nin tasavvuf felsefesine karşı birçok tenkitler (58) yapılmışsa da bunlar, ancak Müceddidî Medresesi felsefî esaslarının kurucusu olan İmam Rabbanî’nin şahsiyetinde doktriner bir mâhiyet alabilmiştir (59).

Vahdet-i Vücûd (6)

MUTLAK VARLIK VE ZÂT – SIFAT MÜNASEBETİ – 3

Tanrı sadece zâhir ve bâtın sıfatlarıyla vasıflanan herhangi bir vücud [varlık] değildir.Maddî ve mânevî bütün varlığı –varlığıyla varederek- kuşatan ârazlar, sûret ve tecellilerdir. Çünkü bütün mahlûkat Hakk’ın sıfatlarıyla görünür, yani Hakk’daki sıfatların hepsi mahlûktada bulunur. Bunun için de “hangi tarafa dönerseniz Hakk’ın vechi orada zâhirdir” (56) –âyeti beyan edilmiştir-.

Vahdet-i Vücûd (5)

MUTLAK VARLIK VE ZÂT – SIFAT MÜNASEBETİ -2

İbn-i Arabî’nin “Hakikat” anlayışında sanki bir dualizm [ikilik] ortaya çıkıyor. Gerçi ontolojik [varlıksal] açıdan Hakikat, tek ve Vücud’un [varlığı zorunlu varlığın] ta kendisidir. Epistemolojik [bilgisel] açıdan ise bir yanda zahirî varlık dünyasını aşan Mutlak Hakikat, Salt Vücud (BİR) mevcuttur. Diğer yanda ise tenzih sıfatının muhatabı ve ibadetin konusu olan Hakk (RABB) mevcuttur. Bunlardan birincisi bütün varlığın kaynağı ve sebebidir. Sırf soyutluk olması ve sıfatlardan da yoksun olmasından dolayı onun aşkınlık ve içkinliğinden söz etmek mümkün değildir.

Ferid Kam’dan Vahdet Dersleri (3)

PANTEİZM’İN ÇEŞİTLERİ

Doğu’dan Yunanistan’dan ve Avrupa’dan alınmış olması bakımından “Panteizm”in çok sayıda çeşitleri vardır. Mesela bir filozofa göre; tabiat  [varlık ve varoluş] “Mutlak Bir”in [Tek Varlık’ın] bir cereyanı [bir etkisi] bir taşmasıdır [tecellisidir]. Başka bir filozofa göre; Cenâb-ı Hak bir cevher [öz] tabiat da [varlık ve varoluşlar da] o cevherin [o öz’ün] çeşitli şekilleridir diyor. Yahut sonlu ile sonsuz genel bir deyimle bütün zıtlar asıl ve zât bakımından sınırlıdır, fikrini ortaya sürüyor.

Ferid Kam’dan Vahdet Dersleri (2)

PANTEİZMİN TEMELİ-2

Hangi vicdandır ki, şaibelerle kusurlu bulunan bu geçici güzelliğin ötesinde, her türlü kusur ve noksanlıktan uzak, bir Bâkî Allah olduğunu düşünmesin? Hangi kalptir ki, pisliklerle dolu olan bu geçici mutluluktan sonra, gerçekleşmesi imkân dâhilinde bulunan arzuların ve isteklerin bahçesi olan bir mutluluk sahasını düşünmekle meşgul olmasın?